Etyka przywództwa w sieci

Odpowiedzialność za zrównoważony rozwój naszej (cyfrowej) gospodarki spoczywa po części na barkach przywódców, którzy mają wszelkie dane ku temu, aby sprawować nad nią kontrolę. Zapewniając sobie tak znaczące pozycje pod względem władzy i wpływów, przedsiębiorstwa węzłowe stają się w istocie zarządcami długookresowej kondycji światowej gospodarki. Liderzy tych firm muszą zdać sobie sprawę z tego, że ich organizacje pełnią taką samą rolę jak kluczowe gatunki w biologicznych ekosystemach – mają decydujące znaczenie dla utrzymania przy życiu swojego otoczenia.

Apple, Alibaba, Alphabet/Google, Amazon i inne przedsiębiorstwa czerpią nieproporcjonalnie duże korzyści z ekosystemów biznesowych, w których dominują. Mają zatem racjonalne i etyczne powody ku temu, aby wspomagać ekonomiczną witalność nie tylko bezpośrednich uczestników tych ekosystemów, ale też szersze kręgi branżowe, które są przez te firmy obsługiwane. Jesteśmy zdania, że przedsiębiorstwa węzłowe muszą przede wszystkim uwzględnić w swoich modelach biznesowych sposoby dzielenia się wartością, obok pomysłów na jej wytwarzanie i przechwytywanie.

Kreowanie i utrzymywanie zdrowych ekosystemów pozostaje w najlepszym interesie przedsiębiorstw węzłowych. Amazon i Alibaba są pośrednikami dla milionów sprzedawców i czerpią zyski z każdej dokonywanej przez nich transakcji. Podobnie jest z firmami Google i Apple, które zarabiają miliardy na dostępnych na ich platformach aplikacjach firm zewnętrznych. Oba przedsiębiorstwa inwestują już mocno w rozwój społeczności programistów, dostarczając im koncepcji, narzędzi oraz szans i modeli biznesowych, dzięki którym mogą oni rozwijać swoją działalność. Cyfrowe potęgi będą jednak musiały powiększać skalę takich inicjatyw i dopracowywać je, gdy zorientują się, że są w centrum o wiele większych i bardziej złożonych ekosystemów i że muszą na nich polegać. Zachowanie siły i produktywności komplementarnych społeczności powinno być jednym z fundamentów strategii każdego przedsiębiorstwa węzłowego.

Interesującego przykładu skutków niewywiązywania się z tego obowiązku dostarcza Uber. Opłacalność jego operacji zależy od relacji z kierowcami i pasażerami, którzy często krytykują stosowane przez tę firmę praktyki. Pod naciskiem ze strony społeczności – a także konkurentów, którzy oferują kierowcom możliwość zarobienia większych pieniędzy – Uber koryguje obecnie swoje podejście do biznesu. Niemniej jednak problemy tej firmy pokazują, że cyfrowy gigant nie utrzyma na długo przewagi konkurencyjnej, jeśli zaniedba partnerów w swoim ekosystemie.

Kwestie społeczne

Etyka związana z przywództwem w sieci nie dotyczy wyłącznie kwestii finansowych, równie istotne są względy społeczne. Ujawniono, że scentralizowane platformy – takie jak Kiva, służąca działalności dobroczynnej, i Airbnb, służąca rezerwacji miejsc noclegowych – są podatne na dyskryminację rasową. W przypadku Airbnb zewnętrzni analitycy w przekonujący sposób wykazali, że ze szczególnie wysokim ryzykiem odmowy rezerwacji muszą się liczyć Afroamerykanie. W efekcie firma Airbnb znalazła się pod presją, aby przezwyciężyć te uprzedzenia zarówno metodą edukowania właścicieli lokali, jak też dzięki zmodyfikowaniu niektórych cech platformy. Ponadto w miarę postępującego rozwoju platforma musi dopilnować, żeby gospodarze lokali przestrzegali miejscowych przepisów – w przeciwnym razie grożą im nieprzyjemne konsekwencje określone przez organy regulacyjne.

Jeśli przedsiębiorstwa węzłowe nie będą sprzyjały dobrej kondycji i stabilnemu funkcjonowaniu wielu firm i osób fizycznych, które są członkami ich sieci, do akcji bez wątpienia wkroczą inne siły. Instytucje państwowe i organy regulacyjne będą podejmowały coraz bardziej stanowcze działania w obronie konkurencyjności, dobrobytu konsumentów i stabilności gospodarczej. Wynikające z tego nieprzyjemności mogą niebawem spotkać koncern Google w Europie, gdzie urzędy są bardzo zaniepokojone dominacją zarówno jego wyszukiwarki, jak i platformy Android. Zjawisko polegające na koncentracji rynków pod wpływem postępującej cyfryzacji gospodarki w najbliższym czasie… nie wyhamuje. Proces powstawania potężnych przedsiębiorstw węzłowych trwa w najlepsze, a wynikające stąd zagrożenia dla globalnego dobrobytu ekonomicznego są niewątpliwe. Wszyscy aktorzy sceny gospodarczej – a zwłaszcza sami cyfrowi giganci – powinni starać się utrzymywać cały ekosystem w dobrej kondycji, a także przestrzegać nowych zasad zarówno ze względów strategicznych, jak i etycznych. W przeciwnym razie bez wątpienia znajdziemy się w poważnych tarapatach.

 

Artykuł pierwotnie ukazał się w portalu www.hbrp.pl.

Poprzednią część opublikowaliśmy w styczniowym wydaniu CRN Polska.

W następnym numerze opublikujemy ciąg dalszy.